Kaasboerderij familie Onderwater uit Bodegraven

Even voorstellen

Ik ben Paul Onderwater. Ik woon en werk in boerderij de Boxhoeve in Bodegraven. Ik maak een bijzondere boerenkaas, de Boeren Kruimelkaas. Deze heerlijke kaas is iets zoeter dan gewone kaas, en daarom ook zo geliefd. Het runnen van de boerderij en zorgdragen voor het kaasmaken: het is een prachtig vak.

Onze boerderij

Groeiende boerderij
De naam van onze boerderij is 'Boxhoeve' en is in 1969 gebouwd. De afkomst van die naam is niet moeilijk te verklaren. Deze boerderij had een van de eerste ligboxstallen van Zuid-Holland. Sinds die tijd is er veel veranderd, de boerderij is dan ook enorm gegroeid. Er is land bijgekomen, omdat de buurman is gestopt met boeren. Daardoor kon ik er flink wat land bij kopen. En meer land betekent meer koeien. Daarom is er een nieuwe stal gekomen en is onze kaasmakerij gemoderniseerd. Verder is achter in ons land in ook nog de rijksweg van Bodegraven naar Leiden aangelegd. Die weg heeft land weg genomen, maar ik heb er een flink ander stuk voor terug gekregen. Er staan trouwens nog meer veranderingen op stapel, want we gaan nu ook zelf kalfjes opfokken tot melkkoeien. Daar is wel meer ruimte voor nodig, dus zal er weer een stal bijkomen. We blijven als bedrijf dus constant in beweging!

Onze omgeving

Enthousiaste koeien in de sloot
Mijn boerderij ligt niet ver van Bodegraven. Daar heb ik de praktische voordelen van, terwijl achter onze boerderij volop ruimte is het bedrijf te runnen. De bodem hier bestaat uit klei op veen. Die kleilaag van ongeveer dertig centimeter is ontstaan door overstromingen van de Rijn, die hier vlakbij ligt. Daaronder ligt een meter of elf veen, dat de eigenschap heeft erg te krimpen. Klei is iets vruchtbaarder dan veen, waardoor er ook beter gras op groeit. Aan de andere kant laat klei ook minder water door. Dus als het veel geregend heeft, blijft de grond ook langer nat. Dit brengt bijvoorbeeld met zich mee dat onze koeien dan minder snel naar buiten kunnen. Wanneer ze in de lente voor het eerst de wei ingaan, springen ze werkelijk de wei in. Al gaat dat niet altijd goed. Vooral koeien die nog nooit buiten zijn geweest, willen nog wel eens in de sloot belanden. Ze weten zich geen raad met de ruimte en kennen het gevaar van water natuurlijk niet. Vervolgens moeten wij in de weer om die koe uit de sloot te trekken. Maar als ze eenmaal weten wat water is, dan weten ze wel beter. Gelukkig maar, want koeien horen in de wei!

Onze dag

Het hele jaar door kaas
Om een boerenbedrijf goed te laten functioneren, komt het aan op goed samenwerken. Mijn dag begint vroeg. Om zes uur begin ik met melken. Maar we hebben ook katten, konijnen en geiten die aandacht nodig hebben. Vervolgens zijn we tot een uur of elf bezig in de kaasmakerij om vervolgens even koffie te drinken. Natuurlijk moeten er ook kazen gekeerd en verzorgd worden. Dat gebeurd aan het eind van de ochtend. We laten ook wel bepaalde zaken door loonwerkers doen, zoals het onderhoud van de sloten in ons land. In principe maken we het hele jaar door onze kaas. Het is erg druk, maar het is prachtig werk.

Onze kaas

Bijzondere kruimelkaas
Wij maken hier Goudse Kruimelkaas. Dit is boerenkaas die bereid is door de wrongel als losse kruimels in de vorm te brengen. Het zuivel vertoont veel kleine, regelmatige gaatjes. Wat daar zo bijzonder aan is? Er blijft veel lucht in de kaas achter, waardoor de rijping ook anders verloopt. Hierdoor is de kaas ook een tikkeltje zoeter dan andere kazen. De meeste boeren maken eenstukkers (boerenkazen die gemaakt zijn door de wrongel als één blok in de kaasvorm te brengen. Het zuivel vertoont een beperkt aantal ronde gaatjes ter grootte van een erwt). Ik ben één van de weinige boeren die Kruimelkaas maakt. Het heeft er ongetwijfeld mee te maken dat Kruimelkaas een stuk bewerkelijker is om te maken dan reguliere boerenkaas. Maar ik vindt het juist leuk om onze kaas volgens een oude traditie te maken, het is dan ook een echte specialiteit.